Bệnh kiễng chân ở trẻ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Bệnh đi kiễng chân ở trẻ khiến trẻ đi chủ yếu trên mũi chân, ảnh hưởng thăng bằng và phát triển xương. Bài viết phân tích nguyên nhân, dấu hiệu, phương pháp diều trị tại nhà và khi nào cần đi khám bác sĩ, giúp cha mẹ chăm sóc bé đúng cách.

1. Kiễng chân ở trẻ là gì?

Kiễng chân ở trẻ là tình trạng trẻ đi chủ yếu trên mũi chân, hạn chế chạm gót chân xuống đất.

Kiễng chân xuất hiện ở trẻ từ 1-3 tuổi khi mới tập đi, gân gót còn mềm, cơ chưa phát triển đều.

Nếu trẻ vẫn đi kiễng chân sau 3 tuổi, có thể là dấu hiệu bệnh lý thần kinh - cơ hoặc biến dạng xương.

Lâu dài có thể làm khớp gối và hông chịu lực không đều, ảnh hưởng dáng đi và vận động của trẻ.

2. Nguyên nhân gây kiễng chân

a. Sinh lý

Trẻ mới tập đi, gân Achiles còn căng ->trẻ  sẽ đi bằng mũi chân tạm thời.

Phần lớn sẽ tự cải thiện khi cơ, gân và khớp phát triển đều vào khoảng từ 2-3 tuổi.

b. Bệnh lý

Co rút gân Achiles : Gân gót ngắn khiến trẻ khó chạm gót xuống đất, dễ dẫn đến đau bắp chân.

Bại não hoặc rối loạn vận động thần kinh - cơ: Trẻ có thể đi kiễng chân do cơ tăng trưởng lực, co cứng cơ, kèm dáng đi không cân đối.

Bất thường bàn chân hoặc xương bẩm sinh: Gập ngón, bàn chân bẹt hoặc trục xương lệch gây ra bởi ảnh hướng dáng đi.

Do di truyền hoặc môi trường vận động hạn chế (trẻ ít đi chân trần, ít vận động ngoài trời).

Giày dép không phù hợp (quá mềm hoặc quá cứng) sẽ làm tăng nguy cơ gân co rút

Theo nghiên cứu tại Mỹ, trẻ đi kiễng chân lâu có thể giảm biên độ vận động cổ chân dễ  bị co rút gân và lệch trục khớp khi lớn.

3. Dấu hiệu nhận biết 

Trẻ đi bằng mũi chân liên tục, ít chạm gót xuống đất.

Dễ  bị mỏi bắp chân, khớp gối sai khi trẻ đi lâu.

Dáng đi mất cân bằng, dễ nghiêng sang hai bên.

Một bên chân kiễng nhiều hơn chân bên kia -> cảnh báo bất thường.

Trẻ dưới 3 tuổi mà vẫn đi kiễng chân cha mẹ cần cho bé đi khám chuyên khoa chỉnh hình.

Nếu kèm theo các dấu hiệu thần kinh - cơ như co cơ cứng, yếu cơ, dáng đi khó kiểm soát -> nguy cơ bệnh lý cao.

4. Khi nào cần khám bác sĩ 

Trẻ đi kiễng chân kéo dài trên 3 tuổi. Trẻ đi kiễng chân một bên, hoặc kèm theo dấu hiệu, dáng đi lệch.

Trẻ có các triệu chứng thần kinh -  cơ như: yếu cơ, co cứng, khó giữ thăng bằng.

Bác sĩ sẽ đánh giá:

- Khám lâm sàng: Kiểm tra biên độ vận động cổ chân, độ dài gân Achiles, dáng đi.

- Chụp X-quang: Nếu nghi ngờ biến dạng xương.

- Xét nghiệm thần kinh - cơ  hoặc dinh dưỡng nếu cần.

Biện pháp can thiệp: vật lý trị liệu, nẹp chỉnh hình, giày hỗ trợ, hoặc phẫu thuật chỉnh gân Achilles trong trường hợp nặng.

5. Cách hỗ trợ điều trị tại nhà

a. Bài tập kéo giãn gân Achilles

Ngồi, dùng tay kéo gót chân xuống nhẹ nhàng, giữ 10–15 giây, lặp lại 5–10 lần.

Cho trẻ đi chân trần trên thảm mềm, cát mịn hoặc sàn nhà bằng gỗ để cảm nhận lực gót và mũi chân.

b. Vận động cơ chân

Đi bằng gót, đi bộ ngắn trên sàn mềm.

Trò chơi “đi đường thẳng bằng gót” để luyện cân bằng.

Bài tập ngồi xổm đứng lên → tăng sức mạnh cơ đùi, hông.

Khuyến khích trẻ leo cầu thang, nhảy nhẹ để tăng sự linh hoạt và kiểm soát cổ chân.

c. Giày dép hỗ trợ

Giày có gót thấp, cổ cao ôm mắt cá để ổn định khớp cổ chân.

Tránh giày quá mềm hoặc quá cao → làm gân Achilles co rút thêm.

Lót giày nâng vòm nhẹ → phân bổ lực đều khi bước.

Thay giày định kỳ 3–4 tháng để phù hợp bàn chân đang phát triển.

Kết hợp giày và bài tập giúp cải thiện biên độ vận động gót chân, tăng sự linh hoạt cho cơ bắp.

=> Bài tập đều đặn hàng ngày giúp giảm nguy cơ co rút và cải thiện dáng đi bình thường.

6. Kết luận

Kiễng chân ở trẻ phần lớn là sinh lý, sẽ tự cải thiện khi cơ và gân phát triển.Trường hợp kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường cần khám bác sĩ để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.

Kết hợp dinh dưỡng, vận động đúng cách, giày phù hợp và theo dõi định kỳ giúp trẻ đi bình thường, phát triển đôi chân khỏe mạnh và thẳng đều.