Các bài tập đơn giản giúp trẻ bỏ thói quen đi kiễng chân

Tật đi kiễng chân (hay còn gọi là đi nhón chân) thường xuất hiện ở trẻ mới biết đi. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài sau 2 tuổi mà không cải thiện, nó có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về hệ thần kinh, cơ – xương hoặc thói quen vận động bất thường.

Vì sao trẻ đi kiễng chân kéo dài lại đáng lo?

Theo AAP (Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ), nếu trẻ vẫn đi nhón chân thường xuyên sau 2 tuổi, có thể liên quan đến:

- Căng cơ gót chân (gân Achilles ngắn)

- Thói quen vận động sai tư thế

- Rối loạn phát triển thần kinh, tự kỷ hoặc chậm vận động

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tư thế và dáng đi, mà còn có thể gây biến dạng xương chân, cản trở phát triển vận động lâu dài nếu không được can thiệp kịp thời.

5 bài tập tại nhà giúp bé bỏ thói quen đi kiễng chân

1. Kéo giãn gân gót (Achilles Stretch)

Mục tiêu: Giúp kéo dài gân Achilles và cơ bắp chân sau, vốn thường bị rút ngắn khi trẻ đi kiễng chân nhiều.

Cách làm:

• - Cho trẻ ngồi duỗi thẳng chân trên sàn.

• - Ba mẹ dùng khăn mềm hoặc dây quấn quanh phần trước bàn chân.

• - Nhẹ nhàng kéo bàn chân bé hướng về phía cơ thể, đến khi bé cảm nhận căng nhẹ ở bắp chân.

Thời lượng: Giữ 15–20 giây, lặp lại 3–5 lần mỗi chân, 2–3 buổi/ngày.

Lưu ý: 

• - Không kéo quá mạnh gây đau.

• - Thực hiện khi cơ ấm (sau vận động hoặc sau tắm nước ấm).

• - Có thể biến thành trò chơi: “kéo dây thuyền” để bé hợp tác.

2. Đi bộ bằng gót chân

Mục tiêu: Kéo giãn gân Achilles và luyện cho trẻ thói quen tiếp xúc gót với mặt đất khi đi.

Cách làm:

• - Yêu cầu bé đi trên sàn phẳng với gót chạm đất trước.
  
• - Có thể biến thành trò chơi “đi như robot” hoặc “người khổng lồ bước” để bé hứng thú.

Thời lượng: 2–3 phút/lần, 2–3 lần/ngày.

Lưu ý:

• - Đảm bảo sàn an toàn, không trơn trượt.

• - Cha mẹ nên đi cùng để hỗ trợ thăng bằng, đặc biệt với trẻ <3 tuổi.

• - Nếu bé kêu đau gót, cần dừng và quan sát nguyên nhân.

3. Đứng bằng toàn bộ bàn chân

Mục tiêu: Giúp trẻ cảm nhận và phân bổ trọng lượng đều trên cả bàn chân thay vì dồn lên mũi chân.

Cách làm:

• - Cho trẻ đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai.

• - Hướng dẫn bé hơi gập gối để dễ dồn lực xuống lòng bàn chân.

• - Cha mẹ có thể đặt tay nhẹ lên vai để hỗ trợ giữ thăng bằng.

Thời lượng: Giữ 20–30 giây, lặp lại 3–4 lần/ngày.

Lưu ý:

• - Có thể biến thành trò chơi “đứng làm cây vững chắc” để bé dễ thực hiện.

• - Nếu bé thường xuyên nhón chân khi đứng, cần tăng cường kết hợp với bài kéo giãn gân gót.

4. Đi lại trên thảm mềm hoặc bề mặt sần

Mục tiêu: Phát triển cảm giác bàn chân (cảm giác bản thể), giúp trẻ học cách điều chỉnh bước đi tự nhiên.

Cách làm:

• - Cho bé đi chân trần trên thảm xốp, thảm cao su, cỏ nhân tạo hoặc cát sạch.
• - Khuyến khích bé bước chậm rãi, để cả gót và mũi chân tiếp xúc đều.

Thời lượng: 5–10 phút/ngày.

Lưu ý:

• - Bề mặt phải sạch và an toàn, tránh vật sắc nhọn.

• - Không nên cho trẻ đi trên sàn quá cứng lâu vì có thể gây đau bàn chân.

• - Có thể biến thành trò chơi: “đi qua bãi cỏ kỳ diệu” để trẻ thấy thú vị.

5. Kết hợp sử dụng giày tập đi đúng chuẩn

Mục tiêu: Hỗ trợ dáng đi, hạn chế nhón chân và ổn định khớp cổ chân.

Cách làm:

• - Chọn giày cổ cao, ôm vừa bàn chân, đế mềm, chống trượt và gót thấp.
• - Mang giày khi trẻ đi ra ngoài hoặc luyện tập.
• - Khi ở nhà, cho trẻ đi chân trần trên sàn an toàn để cơ – gân phát triển tự nhiên.

Thời lượng: Mang giày ban ngày trong các hoạt động đi lại, nhưng không quá 8 tiếng/ngày.

Lưu ý:

• - Thay giày định kỳ 3–4 tháng hoặc khi bé lớn chân.

• - Tránh giày quá chật hoặc đế quá cứng.

• - Kết hợp giày với các bài tập vận động để đạt hiệu quả tối đa.

=> Giày tập đi cho bé đang được nhiều ba mẹ tin dùng 

Lưu ý khi tập luyện cho bé

- Tập mỗi ngày, không ép buộc bé quá sức – hãy biến các bài tập thành trò chơi để tạo hứng thú.

- Kiên trì 2–3 tháng để thấy hiệu quả. Nếu không cải thiện, nên đưa bé đến khám bác sĩ chuyên khoa thần kinh – chỉnh hình.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Hãy đưa trẻ đi kiểm tra nếu:

- Vẫn đi kiễng sau 24 tháng tuổi

- Không đặt gót chân xuống đất khi đi

- Bé đi lại mất thăng bằng, hay vấp ngã, cứng cơ

- Gia đình có tiền sử rối loạn thần kinh hoặc tự kỷ

Tổng kết

Tật đi kiễng chân ở trẻ nhỏ không nên xem nhẹ. Can thiệp sớm bằng các bài tập đúng cách và giày tập đi phù hợp có thể giúp trẻ điều chỉnh dáng đi tự nhiên, an toàn hơn mỗi ngày.