Dáng Đi Của Trẻ Có Thể Hình Thành Từ Thói Quen Hằng Ngày?

Mỗi ngày, bé có thể đi hàng trăm, thậm chí hàng nghìn bước chân.

Từ phòng ngủ ra phòng khách.
Từ nhà ra sân.
Chạy theo mẹ, chơi với bố, leo lên xuống, ngồi rồi lại đứng dậy…

Cha mẹ thường chỉ để ý khi con đi khập khiễng, hay vấp ngã hoặc có dáng đi trông “lạ”.

Nhưng thực tế, có một điều đáng để quan tâm sớm hơn:

Cơ thể trẻ đang học cách đi như thế nào qua từng bước chân mỗi ngày?

Bởi với một đứa trẻ, đi bộ không đơn giản chỉ là “đặt chân xuống rồi bước tới”. Đó là cả một quá trình cơ thể học cách giữ thăng bằng, cảm nhận mặt đất và phối hợp bàn chân, đầu gối, hông cùng toàn bộ cơ thể.

Cơ thể trẻ thực sự đang “học” cách đi

Khi mới tập đi, bé chưa có một dáng đi hoàn chỉnh.

Có lúc bé bước rộng chân để giữ thăng bằng. Có lúc bước chưa đều, chân hơi xoay ra ngoài. Có khi bé đi chậm, bước ngắn và thường xuyên dang tay.

Đó đều có thể là những phần tự nhiên của quá trình phát triển.

Mỗi lần bước, cơ thể lại nhận được rất nhiều thông tin:

Mặt đất cứng hay mềm?
Chân đang đặt xuống ở đâu?
Cơ thể có đang nghiêng không?
Bàn chân có giữ được thăng bằng không?
Bước tiếp theo cần đưa chân đi bao xa?

Não bộ tiếp nhận những tín hiệu đó và dần dần điều chỉnh chuyển động.

Nói một cách đơn giản, bé càng có cơ hội vận động tự nhiên, cơ thể càng có cơ hội “học” cách sử dụng đôi chân của mình.

Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là bé đi được bao xa.

Mà còn là bé đang đi như thế nào.

Một vài thói quen có thể khiến dáng đi của bé thay đổi

Không phải mọi dáng đi khác thường đều là vấn đề.

Trẻ nhỏ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện khả năng vận động, nên một số kiểu bước đi có thể xuất hiện rồi biến mất theo thời gian.

Tuy nhiên, nếu một cách vận động được lặp đi lặp lại trong thời gian dài, cha mẹ vẫn nên chú ý.

1. Bé thường xuyên đi nhón gót

Một vài bước nhón gót khi bé thích thú, bắt chước hoặc đang chơi thường không nhất thiết đáng lo.

Nhưng nếu bé thường xuyên đi bằng mũi chân, đặc biệt khi đã lớn hơn và kiểu đi này kéo dài, cha mẹ nên quan sát kỹ hơn.

Đừng chỉ nhìn vào bàn chân.

Hãy để ý cả cách bé giữ thăng bằng, bước chân, tư thế đầu gối và sự phối hợp của hai bên cơ thể.

Nếu có bất thường kéo dài, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu nhi khoa để được đánh giá phù hợp.

2. Bé có thói quen kéo lê chân

Có những bé bước đi nhưng không thực sự nhấc bàn chân lên khỏi mặt đất, khiến mũi giày thường xuyên chạm sàn hoặc phần đế giày bị mòn nhiều ở một vị trí.

Đôi khi đó chỉ là thói quen vận động.

Nhưng nếu tình trạng xuất hiện thường xuyên, cha mẹ nên thử quan sát xem:

Bé có đang gặp khó khăn khi nhấc chân lên không? Hay đôi giày đang khiến việc bước đi trở nên nặng nề?

Đây là hai vấn đề rất khác nhau.

3. Bé thường đứng dồn trọng lượng về một bên

Khi đứng chơi, một số trẻ có thể thích nghiêng người hoặc dồn trọng lượng sang một chân.

Nếu chỉ xuất hiện thỉnh thoảng, chưa chắc đó là điều đáng lo.

Nhưng nếu bé gần như luôn đứng lệch về một bên, đặc biệt khi kết hợp với dáng đi không cân đối, cha mẹ nên theo dõi thêm và cân nhắc cho bé được kiểm tra.

4. Bé thường xuyên ngồi hoặc chơi ở một tư thế

Trẻ nhỏ có thể thay đổi rất nhiều tư thế khi chơi.

Điều cha mẹ nên khuyến khích là bé có cơ hội đổi tư thế, đứng lên, đi lại, chạy nhảy và vận động đa dạng, thay vì ở một tư thế quá lâu.

Bởi vận động đa dạng giúp cơ thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau.

Mặt đất cũng là một “người thầy” của đôi chân

Có một điều rất dễ bị bỏ qua:

Bàn chân của trẻ không chỉ dùng để nâng cơ thể.

Lòng bàn chân còn giúp trẻ cảm nhận môi trường xung quanh.

Khi bước trên những bề mặt an toàn khác nhau, bé có thể cảm nhận sự thay đổi về độ cứng, độ phẳng và độ ổn định của mặt đất.

Những trải nghiệm đó góp phần giúp trẻ học cách điều chỉnh cơ thể khi vận động.

Đó cũng là lý do việc cho trẻ có thời gian đi chân trần trong môi trường an toàn, chẳng hạn trên sàn nhà sạch, thảm phù hợp hoặc khu vực vui chơi an toàn, có thể mang lại những trải nghiệm vận động phong phú.

Không phải lúc nào đi chân trần cũng tốt hơn đi giày.

Và cũng không phải cứ mang giày là bàn chân sẽ bị “hạn chế”.

Điều quan trọng là đôi giày có phù hợp với hoàn cảnh và cho phép bàn chân hoạt động tự nhiên hay không.

Vậy một đôi giày nên làm gì cho đôi chân của trẻ?

Giày của trẻ nhỏ không nên trở thành thứ “điều khiển” từng bước chân của con.

Một đôi giày phù hợp nên giúp bảo vệ bàn chân khỏi môi trường bên ngoài, tạo độ bám cần thiết và đồng thời không cản trở quá mức chuyển động tự nhiên của bàn chân.

Đặc biệt với trẻ đang trong giai đoạn tập đi và hoàn thiện kỹ năng vận động, cha mẹ có thể quan tâm đến:

Độ nhẹ:
Giày quá nặng có thể khiến mỗi bước đi trở nên khó khăn hơn.

Độ linh hoạt vừa đủ:
Đế không nên quá cứng đến mức bàn chân gần như không thể chuyển động theo bước chân.

Độ bám phù hợp:
Đế giày cần tạo sự ổn định trên bề mặt mà bé thường đi lại.

Không gian cho các ngón chân:
Các ngón chân cần có đủ khoảng trống để hoạt động, thay vì bị ép chặt trong một khoang giày quá hẹp.

Những điều này nghe có vẻ nhỏ.

Nhưng với một đôi chân đang học cách bước đi, sự thoải mái trong từng bước chân lại rất quan trọng.

Cha mẹ không cần “sửa” từng bước đi của con

Khi thấy con bước chưa đẹp, nhiều cha mẹ lập tức nhắc:

“Đi thẳng lên con.”

“Đừng đi kiểu đó.”

“Nhấc chân lên.”

“Đi cho đúng.”

Nhưng trẻ nhỏ không phải lúc nào cũng có thể chủ động điều chỉnh dáng đi chỉ bằng lời nhắc.

Thay vì liên tục sửa từng bước, cha mẹ có thể tạo cho con một môi trường vận động phù hợp hơn:

Cho con được đi lại nhiều hơn.
Cho con có cơ hội chạy, leo trèo, đứng lên, ngồi xuống.
Cho con trải nghiệm những bề mặt an toàn khác nhau.
Chọn quần áo và giày dép không làm con khó vận động.

Và quan trọng nhất:

Quan sát con đủ lâu trước khi vội kết luận rằng con đang “đi sai”.

Khi nào cha mẹ nên đưa con đi kiểm tra?

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển vận động khác nhau.

Tuy nhiên, cha mẹ nên đặc biệt lưu ý nếu nhận thấy:

Dáng đi bất thường kéo dài hoặc ngày càng rõ.
Bé thường xuyên đi nhón gót.
Bé đi lệch rõ rệt về một bên.
Một chân có vẻ hoạt động khác nhiều so với chân còn lại.
Bé thường xuyên đau chân khi vận động.
Bé hay vấp ngã bất thường.
Bé gặp khó khăn khi chạy, leo cầu thang hoặc thực hiện những vận động mà trước đây vẫn làm được.
Dáng đi thay đổi đột ngột.

Trong những trường hợp này, thay vì tự tìm cách “chỉnh dáng đi” cho con tại nhà, cha mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế phù hợp để được đánh giá nguyên nhân.

Bởi dáng đi chỉ là biểu hiện bên ngoài. Muốn biết nguyên nhân, cần nhìn vào cả quá trình vận động của trẻ.

Đôi chân nhỏ cũng cần thời gian để lớn lên

Có lẽ điều cha mẹ cần nhất không phải là tìm một dáng đi “đẹp” cho con.

Mà là tạo điều kiện để con được vận động tự nhiên và an toàn trong những năm đầu đời.

Mỗi bước chân của bé hôm nay đều là một lần cơ thể học thêm một điều mới.

Học cách giữ thăng bằng.
Học cách đặt chân.
Học cách chuyển trọng lượng.
Học cách chạy, dừng lại và đổi hướng.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:

“Chân con có đẹp không?”

hãy thử hỏi:

“Con có đang được tự do sử dụng đôi chân của mình không?”

Đôi khi, chăm sóc đôi chân cho con không phải là cố gắng thay đổi từng bước đi.

Mà đơn giản là đừng để những điều không cần thiết cản trở bước chân đang lớn lên mỗi ngày.

Tinyfeet – để mỗi bước chân của con được tự nhiên hơn

Với trẻ nhỏ, một đôi giày tốt không cần phải làm quá nhiều điều.

Điều quan trọng là giày vừa vặn, nhẹ, có độ linh hoạt phù hợp, bám sàn tốt và tạo đủ không gian để bàn chân cùng các ngón chân hoạt động thoải mái.

Tinyfeet hướng đến những đôi giày phù hợp với giai đoạn trẻ đang tập đi và khám phá thế giới bằng chính đôi chân của mình.

Bởi chúng mình tin rằng:

Mỗi bước chân nhỏ đều đáng được nâng niu – nhưng cũng cần được tự do lớn lên theo cách tự nhiên nhất.