Nên cho bé tập đi: đi chân trần hay giày chuẩn y khoa?

Khoảnh khắc em bé tự mình buông tay ba mẹ, chập chững bước những bước đi đầu tiên trong đời luôn mang lại niềm hạnh phúc khó tả. Nhưng ngay sau niềm vui ấy, nhiều ba mẹ lại rơi vào một cuộc tranh luận quen thuộc trên các hội nhóm bỉm sữa:
“Bác sĩ bảo để con đi chân trần là tốt nhất cho não bộ và vòm chân. Nhưng nhà toàn sàn gạch men lạnh ngắt, ra ngoài thì bê tông phẳng cứng, để con đi chân đất cứ thấy lo lo. Rốt cuộc nên cho con đi chân trần hay mua giày định hình chuẩn y khoa?”
Nếu ba mẹ cũng đang phân vân giữa hai luồng ý kiến này, hãy cùng Tinyfeet ngồi lại, bóc tách vấn đề một cách mộc mạc và chuẩn xác dưới góc nhìn cơ sinh học nhé.
1. Đi chân trần có thực sự tốt như lời đồn?
Khuyên trẻ đi chân trần không phải là trào lưu bột phát, mà dựa trên đúng quy luật tự nhiên.
Dưới lòng bàn chân bé xíu của con có chứa hơn 200.000 đầu dây thần kinh cảm giác. Mỗi lần con bước đi chân trần, mười đầu ngón chân được trực tiếp chạm sờ, bấu nhẹ vào mặt đất. Nhờ đó, não bộ liên tục nhận tín hiệu để giúp con học cách giữ thăng bằng, cảm nhận không gian và điều chỉnh lực bước đi.
Bên cạnh đó, bàn chân em bé dưới 3 tuổi luôn xòe rộng phần mũi giống như một chiếc quạt giấy. Đi chân trần giúp mười ngón chân của con được xòe phẳng tự do, không bị bó chật, giúp các dải gân và cơ lòng bàn chân săn chắc tự nhiên.
Thế nhưng, đi chân trần chỉ thực sự tốt khi con bước đi trên các bề mặt tự nhiên và có độ đàn hồi, như: thảm cỏ xanh, bãi cát mịn, nền đất gồ ghề hay thảm xốp mềm trong nhà. Sự nhô gập tự nhiên của mặt đất chính là bài tập vật lý trị liệu tuyệt vời nhất để kích thích vòm chân con phát triển.

2. "Cú sốc" sàn cứng đô thị và điểm mù ít ba mẹ để ý
Rất nhiều ba mẹ nghĩ đơn giản: "Trong nhà sạch sẽ nên cứ để con đi chân đất cho mát, ra ngoài đường bẩn mới cần xỏ giày". Nhưng dưới góc nhìn cơ sinh học, nguy cơ lại nằm ở chính độ cứng của bề mặt vận động.
Em bé thời nay ít có cơ hội chạy nhảy trên đất cỏ tự nhiên. Thay vào đó, phần lớn thời gian tập đi của con lại diễn ra trên sàn gạch men, sàn gỗ công nghiệp phẳng lì, hoặc vỉa hè bê tông cứng ngắc.
Khác với nền đất mềm, sàn gạch cứng là bề mặt hoàn toàn không có độ giảm chấn.
Khung xương bàn chân của bé từ 1 đến 3 tuổi hầu như vẫn là các khối sụn mềm lỏng lẻo, chưa hóa xương cứng. Khi con mang đôi chân trần giậm liên tục xuống nền gạch phẳng cứng:
-
Lực dội ngược: Toàn bộ phản lực từ mặt sàn sẽ xộc thẳng vào sụn gót chân, truyền qua cổ chân và dồn lên khớp gối của con.
-
Nguy cơ sụp vòm và vẹo gót: Bàn chân sụn mềm khi chịu tải trọng cơ thể trên một mặt phẳng cứng ngắc kéo dài rất dễ bị đổ nghiêng vào trong. Lâu dần, con dễ bị vẹo cổ chân dáng đi chữ X hoặc sụp vòm chân sinh lý.

3. Giày định hình chuẩn y khoa: Lớp "giáp bảo vệ" mô phỏng chân trần
Giày định hình chuẩn y khoa không phải là đôi giày nẹp cứng ngắc như viên gạch hay những đôi bốt da thời trang gượng gạo. Đôi giày chuẩn y khoa tốt thực chất là đôi giày mô phỏng trải nghiệm đi chân trần, nhưng bổ sung thêm lớp đệm giảm chấn bảo vệ chân con trước độ cứng của sàn nhà đô thị.
Một đôi giày tập đi đạt chuẩn từ Tinyfeet luôn tuân thủ các nguyên tắc thiết kế này:
-
Form mũi rộng hình rẻ quạt: Mũi giày ôm tròn rộng rãi, để mười đầu ngón chân của con xòe phẳng bám sàn tự do, không lo bị quắp ngón hay móng chọc thịt.
-
Độ uốn sinh học 1/3 mũi giày: Đế giày không mềm nhão quặt quẹo toàn bộ, mà chỉ gập duỗi linh hoạt đúng vị trí 1/3 mặt trước – mô phỏng chính xác nếp gấp ngón chân của bé khi nhấc bước.
-
Khóa gót ôm giữ trục chân: Phần khung gót sau ôm sát cổ chân, giữ cho trục gót luôn thẳng đứng 90 độ so với mặt đất, ngăn tình trạng cổ chân đổ nghiêng.

4. Mẹo nhỏ giúp ba mẹ phối hợp linh hoạt cả hai cách tại nhà
Thay vì cực đoan chọn 100% đi chân trần hay 100% đi giày, ba mẹ hoàn toàn có thể linh hoạt phối hợp theo ngữ cảnh sinh hoạt hằng ngày của con:
-
Khi ở nhà: Nếu nhà có trải thảm xốp, sàn gỗ sạch sẽ hoặc thảm giác quan, ba mẹ hãy để con thoải mái đi chân trần. Nếu sàn gạch men quá lạnh và cứng, một đôi tất cotton chống trượt trơn phẳng hoặc một đôi sandal tập đi đế dẻo siêu nhẹ sẽ là lựa chọn phù hợp.
-
Khi ra công viên, du lịch: Hãy tìm những thảm cỏ sạch, bãi cát an toàn và tháo giày để con được hòa mình vào thiên nhiên, kích thích các giác quan dưới lòng bàn chân.
-
Khi đi học mầm non, chơi ngoài sân bê tông: Bắt buộc trang bị cho con một đôi giày thể thao hoặc sandal định hình chuẩn y khoa. Lớp đế cao su sinh học sẽ thay mặt đất tự nhiên hấp thụ lực va đập, bảo vệ mười đầu ngón chân bé khỏi va quẹt và giữ cho dáng đi của con luôn thẳng thớm.
Lời kết từ Tinyfeet
Nuôi dạy một đứa trẻ không có một công thức chung cứng nhắc cho tất cả. Điều quan trọng nhất là ba mẹ thấu hiểu cấu trúc đôi chân non nớt của con và chọn cho con một giải pháp phù hợp với môi trường vận động mỗi ngày. Đi chân trần để khám phá thế giới, và xỏ một đôi giày chuẩn y khoa để tự tin bước ra phố – đó là cách chúng ta nâng niu từng bước tiến đầu đời của con yêu.