Nguyên nhân khiến trẻ bị bẹt chân: Cha mẹ cần biết để phòng ngừa

Bàn chân phẳng (bẹt chân) ở trẻ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như yếu tố di truyền, thừa cân béo phì, căng gân gót hay bất thường cấu trúc. Cha mẹ cần nhận biết sớm để phòng ngừa, lựa chọn giày dép phù hợp, duy trì cân nặng hợp lý và khuyến khích vận động đúng cách giúp bảo vệ đôi chân và dáng đi khỏe mạnh cho bé.

1. Tổng quan khoa học: Bẹt chân ở trẻ là gì?

- Bẹt chân (pes planus): vòm bàn chân không hình thành hoặc rất thấp, bàn chân áp sát mặt đất khi đứng.

- Bẹt chân mềm (flexible): Vòm xuất hiện khi ngồi hoặc nhón gót, thường là sinh lý ở trẻ nhỏ và không đau.

- Bẹt chân cứng (rigid): Vòm không xuất hiện ngay cả khi không chịu tải, liên quan đến bất thường cấu trúc, cần đi khám.

2. Nguyên nhân khiến trẻ bị bẹt chân

Dưới đây là những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp nhất:

- Phát triển sinh lý & lỏng khớp (hypermobility):
Trẻ nhỏ thường có mô mềm đàn hồi cao, nhiều mỡ ở lòng bàn chân khiến bàn chân trông phẳng khi đứng. Trẻ có dây chằng lỏng dễ bị quá sấp khi đi lại.

- Yếu tố di truyền – gia đình:
Nếu cha mẹ có bàn chân phẳng, khả năng cao trẻ cũng bị do yếu tố hình thái bẩm sinh.

- Thừa cân – béo phì:
Trọng lượng lớn gây áp lực xuống bàn chân, làm vòm bị ép xuống. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến tình trạng nặng hơn khi bé lớn lên.

- Căng gân gót (Achilles) & mất cân bằng cơ:
Gân Achilles bị co rút khiến bé khó gập bàn chân, dẫn đến bàn chân bị “đổ sấp” nhiều hơn.

- Chấn thương hoặc bất thường cấu trúc:
Bao gồm dính xương (tarsal coalition), rối loạn thần kinh-cơ hoặc biến dạng bẩm sinh. Những trường hợp này thường gây bẹt chân cứng và cần can thiệp y khoa.

3. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên cho bé đi khám khi:

- Bé thường xuyên kêu đau bàn chân, gót hoặc gối.

- Bàn chân phẳng chỉ xuất hiện một bên hoặc xuất hiện đột ngột.

- Bàn chân cứng, vòm không xuất hiện ngay cả khi nhón gót.

- Trẻ hay bị chấn thương cổ chân hoặc dáng đi bất thường.

4. Cách phòng ngừa và giảm nguy cơ từ sớm

- Cho bé vận động tự nhiên: Đi chân trần trên cỏ hoặc cát để kích thích cơ bàn chân, tránh đi lâu trên nền cứng.

- Tập luyện đơn giản: Nhón gót, đi bằng mũi chân, nhặt đồ bằng ngón chân, leo bậc thấp, kéo giãn gân gót.

- Chọn giày dép phù hợp: Giày ôm gót, có lót hỗ trợ vòm, đế không quá mềm. Dép lê không nên cho bé đi thường xuyên.

- Kiểm soát cân nặng: Chế độ ăn cân bằng và khuyến khích bé vận động ít nhất 30 phút/ngày.

- Khám định kỳ nếu có dấu hiệu bất thường: Đặc biệt khi bé lớn hơn 6 tuổi mà vòm bàn chân vẫn phẳng.

5. Kết luận

Phần lớn trẻ bị bàn chân phẳng là bình thường, không gây hại. Tuy nhiên, nếu có đau hoặc bất thường kèm theo, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm. Việc phòng ngừa bằng vận động, giày dép phù hợp và kiểm soát cân nặng sẽ giúp bé có đôi chân khỏe mạnh, dáng đi tự tin và phát triển toàn diện.